Wywiad z Edmundem Kopickim

, ,
6 października 2010

Po opracowaniu każdego katalogu odczuwam chęć napisania go na nowo, w zupełnie inny sposób” – rozmowa z Edmundem Kopickim.

E. Kopicki, Monety Zygmunta III Wazy

Krzysztof Wąsala: Kiedy zaczęła się Pańska przygoda z numizmatyką?

Edmund Kopicki: Monety zbieram od najmłodszych lat, zacząłem jeszcze przed wojną.

Pamięta Pan swoją pierwszą monetę?

Tak, był to ort pruski Fryderyka Wilhelma.

Dlaczego monety Pana interesują?

Zawsze interesowałem się historią, a monety stanowią historyczny zabytek, który można posiadać. Każda z monet przybliża nam historyczny okres, z którego pochodzi. Każda moneta którą przeglądałem, wzbogacała moją wiedzę historyczną. Szczególnie dotyczy to monet średniowiecznych. I one też najbardziej mnie fascynują.

Co jeszcze jest w numizmatyce przyciągającego?

Wyobrażenia na monecie. Monety są dziełami sztuki.

Może to banalne pytanie, ale czy sam kolekcjonuje Pan monety?

Kolekcjonowałem, stanowiły one bazę, na podstawie której mogłem opracować swoje katalogi. Miałem ładny zbiór, który w 1999 roku został mi skradziony…

Kolekcjonuje Pan inne przedmioty, nie związane z numizmatyką?

Znaczki.

Czy są planowane dodruki Pańskich katalogów? Wielu kolekcjonerów o to pyta, bo ceny Pańskich katalogów są bardzo wysokie.

Nie, jestem już zmęczony i nie przewiduję opracowania czegokolwiek z numizmatyki. Profesor Gumowski, u którego często bywałem, powiedział kiedyś, że „złamał pióro” i ja obecnie też tak mogę powiedzieć.

Nie ma szansy na wydanie katalogu traktującego kompleksowo o monetach krzyżackich lub jagiellońskich?

Monety Państwa Krzyżackiego w Prusach (1233-1524) opracowałem w Biuletynie Numizmatycznym cz. I-II nr 1-2, 2004. Monetami jagiellońskimi zajmowała się szczegółowo Pani Kubiakowa i fragmentarycznie Borys Paszkiewicz i Jarosław Dutkowski.

Ile czasu zabiera praca nad tworzeniem katalogów?

Kilka lat, właściwie jest to praca ciągła, bowiem żaden katalog nie jest doskonały i stale trzeba coś ulepszać. Po opracowaniu każdego katalogu odczuwam chęć napisania go na nowo, w zupełnie inny sposób.

Skąd Pan czerpie informacje na temat monet?

Z rozmów ze znanymi numizmatykami i kolekcjonerami, na podstawie przeglądania państwowych zbiorów numizmatycznych polskich i zagranicznych oraz ze zbiorów prywatnych i literatury. Przeglądałem Gabinet Numizmatyczny Muzeum Narodowego w Warszawie, Zbiór Numizmatyczny Zamku Królewskiego w Warszawie, Muzeum Czapskich w Krakowie, Zbiór Numizmatyczny Ermitażu w Petersburgu oraz różne numizmatyczne zbiory prywatne: Gumowskiego, Terleckiego, Niewiteckiego, Jarzębowskiego, Domaradzkiego i inne.

Właśnie, poznał Pan tej klasy badaczy i kolekcjonerów, jak Kiersnowski, Gumowski, Kałkowski, Niewitecki, Jarzębowski, Terlecki i wielu innych. Czy ma Pan jakieś szczególne chwile, wspomnienia związane z tymi osobami?

Z każdą z tych osób łączyła mnie nie tylko znajomość, ale także często i przyjaźń. Chcąc odpowiedzieć na to pytanie, należałoby napisać powieść. Pierwsze co przychodzi mi na myśl to pewna sytuacja u profesora Gumowskiego. Będąc kiedyś u niego, w kamiennicy na ulicy Szerokiej w Toruniu, zaczął się ulatniać gaz. Wszystkich mieszkańców ewakuowano, pomagałem wtedy profesorowi Gumowskiemu przenieść się do hotelu.

Czy kolekcjoner starych monet może czuć się bezpiecznie w dzisiejszych czasach? Istnieje przecież ryzyko, że nasza kolekcja zostanie przy byle okazji zarekwirowana przez państwo w przypadku braku możliwości udowodnienia legalnego zakupu monet…

Uważam, że największe niebezpieczeństwo stanowi kradzież zbioru.

Jak się przed tym zabezpieczyć?

Najlepiej przechowywać zbiór w sejfie bankowym.

Jak Pan uważa, czy dziś, w dobie świecidełek i błyskotek numizmatycznych, kiedy trzeba umieć dobrze rozróżniać monety od nie-monet, coś w numizmatyce… obumarło?

Nie, uważam że pewne dziedziny zostały poszerzone, kolekcjonować można wszystko.

Co Pan sądzi o emitowanych dukatach lokalnych, służących do celów marketingowych, promocyjnych? Czy wpływa to pozytywnie na rynek numizmatyki?

Nie widzę w tym nic złego, chociaż w ogóle mnie to nie interesuje.

A Jaki jest Pana stosunek do dzisiejszych monet kolekcjonerskich?

Jest to pewien rodzaj pamiątkowych żetonów. Nie jestem specjalnie zwolennikiem monet kolekcjonerskich, chociaż mogą one stanowić pewną wartość dydaktyczną.

Czy dzisiejsze monety kolekcjonerskie mają pozytywny wpływ na promocję numizmatyki?

Tak, chociaż nie każdy kolekcjoner jest numizmatykiem.

Gdzie jest różnica?

Kolekcjoner to tylko zbieracz monet, osoba bez zainteresowań naukowych. Numizmatyk to osoba interesująca się naukowo numizmatyką, jako nauką pomocniczą historii.

A jaki ma Pan stosunek do dzisiejszego prawa i specyficznego traktowania poszukiwaczy monet?

Najgorsze jest to, że poszukiwaczy interesują głównie monety, a nie naukowe opracowanie odkrytego skarbu.

Czy widzi Pan jakieś wyjście z tej sytuacji? Czy sprawdziłby się u nas system brytyjski (znaleźne wg wartości rynkowej) lub skandynawski (absolutny zakaz poszukiwań)?

Skłaniałbym się ku systemowi brytyjskiemu.

Jak Pan widzi przyszłość numizmatyki w kontekście wprowadzenia w Polsce waluty euro?

Numizmatyka zawsze pozostanie ważną dziedziną wiedzy i wprowadzenie euro nic tutaj nie zmieni. Ale nie jestem zwolennikiem wprowadzenia euro do Polski.

Co Pan myśli o inwestowaniu w monety? Czy zarabianie na monetach to „grzech”?

Również w tym nie widzę nic złego, jednak sam nie interesuję się inwestowaniem.

Wiem, że traktuje Pan monety jak pasję, ale czy byłby Pan w stanie coś doradzić początkującym… numinwestorom?

Żeby o każdej posiadanej monecie starali się dowiedzieć jak najwięcej na podstawie literatury, opinii znawców. Aby zbadali pochodzenie danej monety. Należy prowadzić szczegółową kartotekę posiadanego zbioru (przykładowy wzór karty katalogowej podano w Katalogu podstawowych typów monet i banknotów Polski oraz ziem historycznie z Polską związanych Tom IX Cz.1 s.15). Wtedy nawet jeśli zbiór zaginie to pozostanie po nim ślad, co ma istotne znaczenie dla numizmatyki. Na podstawie kartoteki można później opracować katalog posiadanego zbioru.

Bardzo dziękuję za poświęcony czas i odpowiedzi.

Dziękuję.

Rozmawiał Krzysztof Wąsala

Edmund Kopicki – autor licznych katalogów i artykułów poświęconych numizmatyce. Jego wiedza w tej dziedzinie oparta jest, oprócz dogłębnej znajomości literatury fachowej, na przebadaniu kilkuset zbiorów muzealnych i kolekcji prywatnych. Opublikował kilkadziesiąt artykułów na łamach Biuletynu Numizmatycznego, Wiadomości Numizmatycznych i periodyków zagranicznych. Od 1960 roku – członek Polskiego Towarzystwa Archeologicznego i Numizmatycznego, a następnie Polskiego Towarzystwa Numizmatycznego.

W związku z jego zasługami w dziedzinie badań numizmatycznych, zostały mu przyznane liczne dyplomy, wyróżnienia i medale m. in.:

  • 1965 Srebrna Odznaka Honorowa m. Stołecznego Warszawy;

  • 1970 Srebrny Medal Za Zasługi dla Numizmatyki z wygrawerowanym nazwiskiem;

  • 1979 Odznaka Zasłużony Działacz Kultury;

  • 1980 Nagroda I Stopnia Ministerstwa Kultury i Sztuki za „Katalog podstawowych typów monet polskich i z Polską związanych”;

  • 1983 Złota Odznaka za opiekę nad zabytkami;

  • 1992 Nagroda na III Konkursie im. Gawrońskiego Zamku Królewskiego w Warszawie za „Katalog podstawowych typów monet polskich i z Polską związanych”;

  • W 1993 roku przyznano mu godność Członka Honorowego PTN.

Wykaz opracowań Edmunda Kopickiego

Wydawnictwa:

  • Katalog monet 1764-1864 (współautor), Warszawa1996, 1997 (dwa wydania);

  • Katalog podstawowych typów monet i banknotów Polski oraz ziem historycznie z Polską związanych (17 woluminów), Warszawa 1974-1988;

  • Skorowidz pieniędzy polskich (2 części), Warszawa1990-1992;

  • Ilustrowany skorowidz pieniędzy polskich i z Polską związanych (4 tomy), Warszawa 1995;

  • Monety Wielkiego Księstwa Litewskiego, Warszawa 2005;

  • Monety Zygmunta III Wazy, Szczecin 2007.

Ważniejsze artykuły:

  • W sprawie wyceny banknotów, Biuletyn Numizmatyczny, Warszawa (dalej BN), nr 12, 1966;

  • Zastosowanie układów krzyżowych w ogólnej klasyfikacji pieniądza polskiego, BN nr 7, 1976;

  • Nieopisane odmiany banknotów BP z lat 1841-1866 i biletów kasowych 1824, BN nr 1, 1980;

  • Portugał z Helsinek pierwszą polską monetą z mennicy warszawskiej?, BN nr 8, 1980;

  • Uwagi na temat powiązań pieniądza obcego z numizmatyką polską, BN nr 3-4, 1982;

  • Jeszcze o półtorakach koronnych Zygmunta III z 1623 r., BN nr 4-6, 1987;

  • Ogólna charakterystyka i systematyka pieniądza państw zaborczych i okupacyjnych, BN nr 4-6, 1987;

  • Wyobrażenia heraldyczne na monetach śląskich, [w:] Fasculi Archeologie Historicae, Wrocław 1989;

  • Dwudenary litewskie Stefana Batorego?, BN nr 1-3, 1989;

  • Gabinet Numizmatyczny na Zamku Królewskim w Warszawie, BN nr 9-10, 1985;

  • Orty gdańskie Jana Kazimierza z 1650 r., BN nr 7-132, 1991 oraz sprostowanie BN nr 1, 1992;

  • Pomyłkowa moneta dla Wielkiego Księstwa Poznańskiego?, BN nr 7-12, 1991;

  • Nieopisane monety próbne II Rzeczypospolitej, BN nr 1, 1992;

  • Monety saskie biskupów (krzyżówki) X-XI w., cz. I-II, BN nr 1-2, 2003;

  • Monety ziemi ruskiej, BN nr 3, 2003;

  • Monety Stanów i Ziemi Pruskiej1454-1585 oraz Monety Inflanckie 1572-1573, BN nr 4, 2003;

  • Monety Państwa Krzyżackiego w Prusach 1233-1525, cz. I-II, BN nr 1-2, 2004;

  • Lenne Monety Hospodarstwa Mołdawskiego 1387-1497,1552-1606, BN nr 4, 2004;

  • Lenne monety Księstwa Pruskiego 1529-1657, cz. I-IV, BN nr 1-4, 2005;

  • Lenne monety Księstwa Kurlandii i Semigalii 1575 1780, cz. I-II, BN nr 1-2, 2006;

  • Lenne Monety Hospodarstwa Mołdawskiego 1387-1497,1552-1606, Лъвівсъкі Нумізматичні Записки, Лъвів 3/2006;

  • Monety koronne Zygmunta I 1507-1548, cz. I-II, BN nr 3-4, 2006;

  • Monety koronne Stefana Batorego 1576-1586, cz. I-III, BN nr 1-3, 2007;

  • Bezkrólewie 1632, BN nr 4, 2007;

  • Monety koronne Władysława IV 1632-1648, cz. I-III, BN nr 1-3, 2008.

Świetny artykuł ze świetnym historykiem. Aż żal ściska serce gdy czyta się o kradzieży zbioru!!!

  • Dziękuję za wywiad… z drugiej strony przykro że tak zaznajomiona ze światem monet osoba nic nowego już nie stworzy….

  • Okej, ceny katalogów wysokie są – ale co za problem je po prostu dodrukowac jezeli ich aktualizacja jest nie mozliwa juz niestety???

  • Bardzo ciekawy wywiad – zazdroszczę autorowi iż miał okazję porozmawiać z tak znaną i szanowaną Osobą związaną z numizmatyką :) Pytania ciekawe i treściwe, szkoda tylko, że taki krótki ;)
    Pozdrawiam
    DagonX

  • Szkoda że wywiad nie jest dłuższy, można by się na pewno dowiedzieć wielu ciekawych rzeczy od Pana Kopickiego